Środa, 18 września 2019 r. | imieniny: Stefanii, Irmy

WOLSZA Jan (1913 - 2008)
WOLSZA Jan (1913 - 2008) .

Oficer wywiadu w randze porucznika Narodowej Organizacji Wojskowej (Obwód Brzesko) - pseudonim „Przyborowski". Dowódca Placówki Szczepanów noszącej kryptonim „Święty Stanisław". Uczestnik brawurowej akcji pod nazwą „III Most", związanej z lądowaniem 25 lipca 1944 roku w okolicy wsi Wał Ruda  alianckiego samolotu.

Urodził się 9 kwietnia 1913 roku w Przyborowie, w rodzinie Karola Wolszy i Anieli z domu Maślanka. W latach 1920 -1926 uczęszczał do szkoły podstawowej w Przyborowie, kontynuując później naukę w Brzesku, Krakowie i Tarnowie. Maturę zdał w Trembowli - miejscowości, w której przebywał jego wuj Józef Maślanka - znany działacz ruchu ludowego, późniejszy współtwórca władzy w Republice Pińczowskiej - szef tamtejszej powiatowej Rady Narodowej.

W latach 1935 -1936 Jan Wolsza odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy w Brześciu nad Bugiem, by w kolejnych dwóch latach uczestniczyć w ćwiczeniach wojskowych. W 1938 roku podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Wybuch wojny spowodował jednak, że musiał zrezygnować z nauki i jak wielu Polaków podjąć walkę w obronie ojczyzny.

W czasie okupacji rozpoczął działalność w zbrojnym podziemiu, będąc aktywnym członkiem Narodowej Organizacji Woskowej, a później Armii Krajowej. Oto jak charakteryzuje Wolszę Jan Wojdak (ps. „Swoboda") związany z działalnością NOW w Placówce Szczepanów: „ organizacyjnie podlegaliśmy w tym czasie dowódcy Placówki Szczepanów, por. Janowi Wolszy ps. „Przyborowski", który zgodnie z obietnicą utrzymywał z nami stały kontakt osobiście i przez łączników. Służył nam pomocą i radą. Jako szef wywiadu Obwodu Brzesko, posiadał dobre wiadomości i nigdy nie zapomniał nam tych informacji przekazać. Pamiętam również, że „Przyborowski" zorganizował kilka kwater w podległym sobie obwodzie, ukrywał na nich ludzi przed aresztowaniem, a także kurierów oraz łączników przewożących broń i prasę konspiracyjną. Jedna z takich kwater, u „Czarnej Zośki" w Szczepanowie, cieszyła się największym powodzeniem z uwagi na gosposię, bez reszty oddanej naszej sprawie".

Stanisław Borowiec ps. „Kamienica" (członek NOW i AK- szwagier Jana Wolszy) tak go charakteryzuje: „...typowy narodowiec, patriota, bez reszty oddany sprawie, trochę porywczy ale zdecydowany, łatwo nawiązywał kontakty, powściągliwy w słowie".

Dowodzona przez Jana Wolszę Placówka Szczepanów obejmowała 7 sekcji, w których  funkcje sekcyjnych pełnili wówczas:

§         Szczepanów („Św. Stanisław")- kpr. Józef  Kądziołka (ps.. „Olek")

§         Przyborów („Przemysław")- plut. Stanisław  Żurek (ps. „Zagrodzki")

§         Łęki („Łany")- Michał Legutko (ps. „Szczęsny")

§         Borzęcin („Bolesław")- Leopold Kołodziej (ps. „Oracz")

§         Waryś („Wacek")- Józef Siudut (ps. „Kostek")

§         Biadoliny („Biały Kruk")- Bronisław Wojtowicz (ps. „Rębacz")

§         Bielcza („Biały Bóbr")- kpr. Stanisław Kurtyka (ps. „Karaś")

Oprócz akcji sabotażowych, których by organizatorem brał także udział w słynnej brawurowej akcji pod nazwą „III Most" związanej z lądowaniem w okolicy wsi Wał - Ruda samolotu alianckiego, który dostarczył partyzantom broń, amunicję i pocztę,      a z powrotem do bazy w Brindisi zabrał między innymi części niemieckiej rakiety V2. W tej akcji  osobiście organizował ubezpieczenie dróg dojazdowych do polowego lądowiska „Dakoty". Po wojnie jak wielu jego kolegów był represjonowany, wielokrotnie aresztowany. Uciekał przed funkcjonariuszami UB, ukrywał się na Pomorzu.

W 1965 roku wyjechał do Czech, a potem do Paryża, gdzie mieszkał już do końca swoich dni. Podobnie jak wielu jego rodaków imał się różnych zajęć, aż w końcu trafił do znanej w Paryżu firmy zajmującej się sprzedażą i naprawą markowych fortepianów. Później założył własną firmę pod nazwą „Pianos", wyspecjalizowaną w naprawie i sprzedaży oraz wypożyczaniu fortepianów i pianin. Swoją firmę prowadził z ogromnym zaangażowaniem i z wielkim rozmachem przez kilkanaście lat. Problemy ze zdrowiem, częste pobyty w szpitalu, zaawansowany wiek - spowodowały zwolnienie tempa w pracy zawodowej. W latach 90-tych często odwiedzał Polskę, rodzinne strony, spotykał się z przyjaciółmi. Zmarł w marcu bieżącego roku w Paryżu. Jego prochy zostały złożone 12 kwietnia 2008 roku w grobowcu na cmentarzu parafialnym w Szczepanowie.

 

 

opracował Jan Kowal                                                                       

 

 

Bibliografia:

  1. Stanisław Borowiec ( łącznik z-cy komendanta Podokręgu NOW w Tarnowie por. Karola Bernackiego ps. „Bor"), wywiad w zbiorach autora
  2. Józef Wojdak -„Byłem jednym z wielu"- wspomnienia żołnierza i partyzanta Narodowej Organizacji Wojskowej i Armii Krajowej.
  3. Stanisław Kaszyński- „Z Przyborowa nad Sekwanę", BIM nr 12(52),  Brzesko 1996
Share/Save/Bookmark
 
© 2011 Oficjalny Portal Gminy Borzęcin
designed by Mariusz Zawistowicz, Coded by Rafał Bakalarz

Zgodnie z Art.173 ust.4, pkt.3 informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym portalu, dostosowania ich do indywidualnych potrzeb każdego użytkownika, jak również dla celów statystycznych korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszych serwisów internetowych, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies.
polityka cookies.

Akceptuje cookies na tej stronie.

EU Cookie Directive Module Information